Η μεγάλη πρόκληση της Εδεσσας
Η καθηγήτρια αρχιτεκτονικής τοπίου Μάρθα Σουόρτζ, μιλάει για την ανάπλαση της πόλης Της Γιωτας Μυρτσιωτη
«Η Θεσσαλονίκη θα αισθανόταν καλύτερα αν εμπιστευόταν λίγο την τύχη της σε ειδικούς αρχιτεκτονικής τοπίου. Να μελετήσουν τους ελεύθερους και τους δομημένους της χώρους για να απαντήσουν στο ερώτημα πώς θα κάνουν την πόλη πιο όμορφη, πιο υγιή, περιβαλλοντικά φιλική, ανταγωνιστική, μια πόλη που πρέπει κάποιος να μείνει ή να την επισκεφθεί. Ωστόσο αυτό χρειάζεται ισχυρή ηγεσία και φυσικά πολιτική βούληση».
«Γενναίος» δήμαρχος
H διεθνούς φήμης καθηγήτρια αρχιτεκτονικής τοπίου Μάθρα Σουόρτζ μπορεί να ήρθε στη Θεσσαλονίκη για ελάχιστες μόνο ώρες, αλλά από την έμπειρη ματιά της δεν ξέφυγαν τα μειονεκτήματα της πόλης: το κυκλοφοριακό, η έλλειψη πρασίνου και ελεύθερων χώρων η λύση των οποίων, όπως είπε, βρίσκεται αποκλειστικά στην τοπική ηγεσία. Για το λόγο αυτό χαρακτήρισε το δήμαρχο της Εδεσσας Ιωάννη Σόντρα «γενναίο» καθώς είναι ο πρώτος δήμαρχος ελληνικής πόλης και μάλιστα επαρχιακής που καλεί αρχιτέκτονα διεθνούς φήμης για την ανάπλαση αστικής περιοχής.
Την περασμένη Δευτέρα η Μάρθα Σουόρτζ περιηγήθηκε την Εδεσσα, συζήτησε με τη δημοτική αρχή, μελέτησε το ευρύτερο περιβάλλον και την ιστορία του τόπου προκειμένου να αντλήσει ιδέες για το πρότζεκτ ανάπλασης του σταδίου (36 στρεμμάτων) που θα σχεδιάσει σε συνεργασία με το μεταπτυχιακό αρχιτεκτονικού σχεδιασμού του ΑΠΘ. Παρ’ όλο που η τριαντάχρονη πορεία της αριθμεί δεκάδες αναπλάσεις δημόσιων χώρων - αυτή τη στιγμή τρέχει 15 περίπου έργα - η Εδεσσα, όπως ανέφερε στην «Κ» αποτελεί μία από τις μεγαλύτερες προκλήσεις.
«Οταν ένας δήμαρχος αναρωτιέται πώς μπορεί να ξαναδομηθεί η πόλη του, ουσιαστικά ρωτάει πώς μπορεί να οδηγήσει την πόλη μπροστά, από πλευράς οικονομικής, περιβαλλοντικής και σύγχρονων συνθηκών ζωής. Ζούμε όμως σ’ ένα περιβάλλον παγκόσμιας οικονομίας και το ερώτημα που προκύπτει είναι τι μπορεί να σημαίνει αυτό για μια επαρχιακή πόλη; ποιο είναι το σωστό να επιλέξουμε μέσα σ’ αυτό το περίπλοκο περιβάλλον; Εκεί ακριβώς βρίσκεται η πρόκληση: πώς να κάνεις μια επαρχιακή πόλη ν’ ανοιχτεί προς τα έξω».
Μεγάλη πρόκληση
Η ίδια ως Αμερικανίδα βρήκε την Εδεσσα, όπως και κάθε ελληνική πόλη, ξένη αλλά πολύ όμορφη και πλούσια από πλευράς ευκαιριών και δυνατοτήτων. «Είναι ένα πολύ τυχερό και ευνοημένο μέρος. Αισθάνθηκα ταπεινωμένη και πολύ μικρή μπροστά στον κοινωνικό και πολιτισμικό πλούτο που είδα. Ενιωσα έντονα την κληρονομιά. Η ιστορία μπορεί να σε κρατήσει πίσω, όμως εκεί διαπίστωσα μια εξαιρετική ισορροπία ανάμεσα στην αναγνώριση και στη διατήρηση της ιστορίας και της πολιτισμικής κληρονομιάς και στην αξιοποίησή της προκειμένου να αφήσει ιστορία και στο μέλλον... Αυτό είναι ένα σύνθετο πρόβλημα το οποίο δεν υπάρχει στην Αμερική γιατί εμείς έχουμε μια ιστορία 15 λεπτών ή την κατασκευάζουμε. Οπότε η πρόκληση για το πρότζεκτ αυτό γίνεται ακόμη μεγαλύτερη».
Πυρήνας της σχεδιαστικής της πρότασης δεν θα αποτελέσουν μόνο η πολιτισμική διάσταση και η μελλοντική χρήση του χώρου αλλά κυρίαρχο στοιχείο θα είναι το φυσικό περιβάλλον. «Τα δάση σε συνδυασμό με τα νερά με εντυπωσίασαν. Σου δίνουν μια ισχυρή αίσθηση. Ειδικά στους καταρράκτες νιώθεις σα να αιωρείσαι. Υπάρχει μια σαφέστατη ροή των υδάτων κι αυτό συνεπάγεται ισχυρή φυσική δομή με το περιβάλλον.
Νέα ταυτότητα
»Το ερώτημα που προκύπτει είναι τι κάνεις για να το διατηρήσεις, πώς να το εκσυγχρονίσεις, πώς το χρησιμοποιείς για να του δώσεις νέα ταυτότητα ενισχύοντας ταυτόχρονα την οικονομία της περιοχής αλλά και ποιους κανόνες θα θέσεις ώστε το έργο να παραμείνει για τα επόμενα 100 χρόνια». Κι όχι μόνο, αλλά να της δώσει μια νέα ταυτότητα και οντότητα. «Η Εδεσσα βρίσκεται σ’ ένα σημείο που δεν χρειάζεται απαραίτητα να σχετίζεται με τη Θεσσαλονίκη ή την Αθήνα, μπορεί να σχετιστεί απευθείας με τον υπόλοιπο κόσμο, ως αυτόνομη οντότητα».
Ποιά είναι η Martha Schwartz; en.wikipedia.org/wiki/Martha_Schwartz
www.marthaschwartz.com
